Complementaire of gemeenschapsmunten (CC’s – Complementary/Community currencies) zijn munten die geen wettige betaalmiddelen zijn en die dan ook enkel gebruikt worden als aanvulling op gewoon geld. CC’s kunnen worden gewaardeerd in, en geruild worden voor, gewoon geld, of kunnen ook op zich staan als rekeneenheid en prijszettingsmechanisme.

CC’s zijn geen nieuwe uitvinding, en in ruime zin bestaan ze zelfs al langer dan de algemeen gebruikte monetaire regimes die we vandaag kennen. Tegenwoordig bestaan er talloze voorbeelden van CC’s die ontwikkeld worden om aan specifieke behoeften te voldoen, op lokaal of regionaal niveau, of om het gebrek aan wettige betaalmiddelen te verlichten in tijden van crisis. Ze worden ook steeds vaker gebruikt als een innoverend en efficiënt hulpmiddel om beleidsdoelstellingen te bereiken. Hoewel het – zelfs voor experts – moeilijk is om exacte cijfers te berekenen, kunnen we gerust aannemen dat er andaag wereldwijd zo’n 3000 à 5000 CC’s in gebruik zijn. De groei van het aantal CC’s is aanzienlijk toegenomen sinds de financiële crash van 2008.

In recente jaren zijn de budgetten van de plaatselijke overheden steeds krapper geworden, terwijl de behoeften van de plaatselijke gemeenschap uiteraard niet verminderd zijn. De lokale overheden staan dan ook onder druk om innoverende manieren te vinden om diensten te leveren en de lokale gemeenschap te verbeteren op een goedkope en efficiënte manier. Er duiken steeds meer voorbeelden op van monetaire vernieuwers die een CC-systeem willen invoeren, en die de handen in elkaar slaan met toekomstgerichte plaatselijke overheden, om aan deze complexe vraag te voldoen.

Hieronder hebben we een aantal van de ambitieuze doelstellingen opgesomd die beleidsmakers willen bereiken, alsook enkele voorbeelden van CC’s die dit doel nastreven:

  • Uitgesloten leden van de gemeenschap betrekken bij de plaatselijke economie

Als onderdeel van het CCIA-project zullen er publicaties verschijnen voor beleidsmakers, op basis van de ervaringen en de kennis die pilootprojecten hebben opgeleverd. Schrijf u in voor de CCIA-nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Onder de koepel van CC’s vallen bijzonder veel variaties van over de hele wereld die – in mindere of meerdere mate – kunnen worden ondergebracht onder de volgende noemers:

Hoewel labels en types vaak gebruikt worden om naar specifieke CC’s te verwijzen, is elk bestaand muntsysteem in de praktijk uniek.

Deze website hoopt beleidsmakers te helpen de aard en het potentieel van CC’s beter te begrijpen. Er zijn veel verschillende manieren waarop beleidsmakers betrokken kunnen zijn:

  • De lokale overheid neemt het initiatief voor een CC
  • De lokale overheid biedt financiële steun of ondersteuning in natura voor alle of een gedeelte van de implementatiekosten van een CC
  • De lokale overheid biedt financiële steun of ondersteuning in natura voor alle of een gedeelte van de lopende werkingskosten van een CC
  • De lokale overheid biedt faciliteiten aan (IT, ruimte, materiaal)
  • CC wordt opgenomen in een programma van de lokale overheid
  • De lokale overheid zetelt in een besluitvormend orgaan
  • De lokale overheid promoot de CC actief (PR, communicatie)
  • De lokale overheid streeft actief naar het weghalen van alle wettelijke hindernissen
  • De lokale overheid staat toe dat de lokale belastingen en diensten betaald worden in de CC
  • De lokale overheid gebruikt de CC om te betalen voor aangekochte diensten

Welke optie u kiest, hangt af van het specifieke muntvoorstel en de doelstellingen van het overheidsorgaan.

Het CCIA-project zal een verslag publiceren waarin alle opties in detail worden onderzocht en waarin gekeken wordt naar de relatieve voor- en nadelen van elke optie.

CC’s moeten zich, net als alles en iedereen, houden aan de toepasselijke wetten van het land waarin ze actief zijn. Er zijn een aantal zaken die overwogen moeten worden, afhankelijk van het ontwerp van de munt en de manier waarop deze wordt geïmplementeerd:

  • Belastingen – btw, vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting
  • Verzekeringen – Vrijwilligersverzekering, beperking van de aansprakelijkheid
  • Arbeidswetten – Impact op de sociale zekerheid, de werkloosheids- of invaliditeitsvergoeding, de arbeidsvoorwaarden (bij het ontvangen van de CC als deel van het loon)
  • Privacy en veiligheid – Veiligheid van de CC-gebruikers (vooral kwetsbare gebruikers), gegevensbescherming
  • Regelgeving voor financiële dienstverlening – Fysieke valuta’s uitgeven, digitale valuta’s uitgeven die niet converteerbaar zijn naar de nationale valuta, converteerbare digitale valuta’s uitgeven, witwaspraktijken
  • Aanvaarding van CC’s door openbare instellingen

Ook hier zal CCIA uitgebreide richtlijnen verschaffen voor de organisatoren en de regelgevende instanties. Schrijf u in voor de CCIA-nieuwsbrief om op de hoogte te blijven.

Alle CC’s beweren een zeker resultaat te bereiken dat positief, aanzienlijk en blijvend is, zij het op sociaal, economisch of milieugebied.

De impactbeoordeling van CC-pilootprojecten is tot nu toe echter beperkt gebleven tot enkele specifieke munten of tot munttypes in het algemeen. Om zo veel mogelijk bewijsmateriaal te verzamelen en beste praktijken in de praktijk te bevorderen, ontwikkelt de New Economics Foundation als onderdeel van het CCIA-project een evaluatiekader voor CC’s, dat onderdeel zal uitmaken van een verslag waarin de huidige beoordelingsmethoden voor munteenheden zullen worden besproken.