Complementaire of gemeenschapsmunten (CC’s – Complementary/Community currencies) zijn munten die geen wettige betaalmiddelen zijn en die dan ook enkel gebruikt worden als aanvulling op gewoon geld. CC’s kunnen worden gewaardeerd in, en geruild voor, gewoon geld, of kunnen ook op zich staan als rekeneenheid en prijszettingsmechanisme. Ze worden over de hele wereld gebruikt binnen afgebakende netwerken. Het gemeenschappelijke kenmerk van zo’n netwerk kan een geografische locatie zijn, een sector of bepaalde waarden. Ze worden uitgegeven en beheerd zonder winstoogmerk.

Onder de koepel van CC’s vallen enorm veel variaties van over de hele wereld die – in mindere of meerdere mate – kunnen worden ondergebracht onder de volgende noemers:

Hoewel labels en types vaak gebruikt worden om naar specifieke CC’s te verwijzen, is elk bestaand muntsysteem in de praktijk uniek.

Deze website hoopt organisatoren te helpen bij het plannen en beheren van succesvolle munteenheden.

Het kennisplatform biedt toegang tot tal van online bronnen, literatuur en diverse onderzoeken over CC’s. De site werd opgericht als een wiki-achtige verzameling van verschillende artikelen over gemeenschapsmunten – ingedeeld in categorieën – die up-to-date worden gehouden door bijdragen van uitvoerenden, en onder het waakzame oog van onze internationale partners die als curatoren waken over de leesbaarheid en de betrouwbaarheid van het materiaal.

U kunt er de belangrijkste concepten en de generische munttypes ontdekken en leren kennen, evenals de specifieke systemen die vandaag bestaan of in het verleden werden toegepast.

We bieden een overzicht van de mensen, organisaties en projecten die u bij uw onderzoek kunnen helpen. De site biedt ook toegang tot een bibliotheek van documenten uit verschillende disciplines, evenals een grote verscheidenheid aan afbeeldingen en video’s.

Te beginnen bij het materiaal dat geproduceerd werd door CCIA en de timebankingtoolkit die ingezameld en bijgehouden wordt door onze vrienden in de VS, biedt de website toegang tot praktische toolkits en implementatiehulpmiddelen die ontworpen zijn voor zowel uitvoerenden die nieuwe muntinitiatieven willen opstarten, als uitvoerenden die de praktische invulling en de leefbaarheid van hun projecten willen verbeteren. Zie de volgende sectie voor ‘starters’.

Het CCIA-project bundelde een enorme hoeveelheid kennis in een implementatiekader voor munteenheden, met 3 etappes en 7 fasen

CCIF

De verschillende fasen van etappe A zijn nuttig voor elke organisator die nog probeert uit te zoeken welk type munt hij wil creëren, en voor welk doel:

  • Fase 1 – Verkenning, onderzoek naar de specifieke concepten en elementen van de munt
  • Fase 2 – Concept, de partnerschappen formaliseren en de financieringsmogelijkheden begrijpen
  • Fase 3 – Haalbaarheid, voorbereiding op de lancering
  • Fase 4 – Projectplanning

Organisatoren van een CC project moeten vaak telkens opnieuw de fases van etappe A doorlopen, waarbij ze het ontwerp van de munt elke keer verder in detail uitwerken, tot ze uiteindelijk komen tot een sluitend projectplan.

Etappe B biedt ideeën en hulp aan diegenen die al een gedetailleerd projectplan hebben en hun plan in de realiteit willen omzetten.

Etappe C begeleidt de lezer dan bij zijn overwegingen om het project uit te breiden voorbij het pilot-gebied, het te repliceren in andere gebieden of het te beëindigen als het pilot-project niet succesvol is.

Voortbouwend op dit kader zal CCIA in 2014 een handboek uitgeven voor de implementatie van CC’s. Bestaande gidsen, geschreven in verschillende talen, kunnen al gedownload worden in de documentsectie.

Toekomstige organiseren die meer over dit onderwerp willen ontdekken, kunnen het gepubliceerde materiaal bestuderen (online of in boeken), hun licht opsteken bij andere organisatoren en onderzoekers tijdens evenementen of zelf deelnemen aan cursussen, workshops en interactieve evenementen daarover.

Zo houden de partners van CCIA geregeld workshops voor groepen in Noordwest-Europa die een nieuwe munt willen opstarten. Andere prominente instellingen die cursussen aanbieden over het onderwerp, zijn de University of Cumbria en Schumacher College, beide in het VK, waarbij IFLAS de cursussen verzorgt. Schrijf u in voor de CCIA-nieuwsbrief of op de sociale media, om op de hoogte te blijven van nieuwe evenementen van zodra deze op de agenda worden gezet.

Hoewel sommige CC’s opgestart kunnen worden enkel met het enthousiasme en de inzet van de juiste vrijwilligers, hebben de meeste munten financiering nodig om zich staande te houden. Financiering waarborgt enerzijds dat de mensen die veel tijd in een project steken, daarvoor volledig of gedeeltelijk vergoed kunnen worden, en anderzijds draagt die ook de vele kosten die vereist zijn voor de ontwikkeling van een munt (bv. de biljetten drukken, aangepaste software, marketing en communicatie enz.). Deze financiering kan afkomstig zijn van de gebruikers en de betrokkenen zelf, maar kan ook komen van instellingen, stichtingen of de plaatselijke overheid.

De operationele kosten vereisen een continue financiering: daarin verschillen CC’s in niets van conventioneel geld. De operationele kosten van gewoon geld zijn bijna onzichtbaar ingebouwd in het financiële systeem, met mechanismen zoals de kosten voor bankdiensten, de inschrijvingskosten voor rekeningen, en boetes. Lees meer.

CC’s moeten zich, net als alles en iedereen, houden aan de wetten van het land waarin ze actief zijn. Er zijn dan ook een aantal zaken die overwogen moeten worden, afhankelijk van het ontwerp van de munt en de manier waarop deze wordt geïmplementeerd:

  • Belastingen – btw, vennootschapsbelasting en inkomstenbelasting
  • Verzekeringen – Vrijwilligersverzekering, beperking van de aansprakelijkheid
  • Arbeidswetten – Impact op de sociale zekerheid, de werkloosheids- of invaliditeitsvergoeding, de arbeidsvoorwaarden (bij het ontvangen van de CC als deel van het loon)
  • Privacy en veiligheid – Veiligheid van de CC-gebruikers (vooral kwetsbare gebruikers), gegevensbescherming
  • Regelgeving voor financiële dienstverlening – Fysieke valuta’s uitgeven, digitale valuta’s uitgeven die niet converteerbaar zijn naar de nationale valuta, converteerbare digitale valuta’s uitgeven, witwaspraktijken
  • Aanvaarding van CC’s door openbare instellingen

Ook hier zal CCIA uitgebreide richtlijnen verschaffen voor de organisatoren en de regelgevende instanties. Schrijf u in voor de CCIA-nieuwsbrief om op de hoogte te blijven. Lees meer.

Communicatie en marketing zijn essentieel om te garanderen dat een CC een succes wordt. Er bestaan tal van hulpmiddelen (evenementen, flyercampagnes, e-mails), platformen (Facebook, Twitter enz.) en media (radio, tv, kranten, blogs) die kunnen worden gebruikt om de boodschap te verspreiden. Starters nemen best even een kijkje in de ‘Communicatiegids‘ van CCIA, terug te vinden in de toolkitsectie.

Alle CC’s beweren een zeker resultaat te bereiken, zij het op sociaal, economisch of milieugebied, dat positief, aanzienlijk en blijvend is.

De impactbeoordeling van CC-pilotprojecten is tot nu toe echter beperkt gebleven tot enkele specifieke munten of tot munttypes in het algemeen. Om zo veel mogelijk bewijzen en beste praktijken uit het veld te halen, ontwikkelt New Economics Foundation als onderdeel van het CCIA-project een evaluatiekader voor CC’s, dat onderdeel zal uitmaken van een verslag waarin de huidige beoordelingsmethoden voor munteenheden besproken zullen worden.

Evaluatie is iets wat organisatoren best steeds in gedachten houden bij het plannen en implementeren van hun initiatief. Daarom heeft CCIA een gids gepubliceerd – met een toolkit – voor het invoeren van een evaluatieproces.

Uw werk als CC-organisator past in een bredere beweging om het geld, en de instellingen die het beheren, te hervormen. Indien u meer wilt weten over deze veelzijdige beweging, dan kunt u een bezoek brengen aan de instellingen die dergelijke kwesties onderzoeken: